Bakı və İrəvan taleyüklü məsələləri birbaşa müzakirə etdi
“Prezident İlham Əliyevin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirlərində iştirak etmək üçün Qırğız Respublikasına reallaşan işgüzar səfəri ilk növbədə ölkəmizin beynəlxalq hüququn suveren subyekti kimi çoxvektorlu və balanslaşdırılmış xarici siyasət doktrinasına sadiqliyini bir daha göstərir. Eyni zamanda dəyişən qlobal təhlükəsizlik və iqtisadiyyat strukturunda öz milli maraqlarını müstəqil şəkildə reallaşdırmaq əzmini nümayiş etdirməklə Avrasiya geosiyasi məkanında baş verən keyfiyyət dəyişiklikləri fonunda Bakının strateji xarici siyasət kursunun məntiqi davamıdır. Səfərin konseptual məqsədi Azərbaycanın ŞƏT ilə mövcud olan “Dialoq tərəfdaşı” statusu çərçivəsindəki institutlaşmış əlaqələrini daha yuxarı pilləyə qaldırmaq və bu platformanın təmin etdiyi siyasi-iqtisadi imkanlardan maksimal dərəcədə yararlanmaqdır”.
Bu açıqlamaları Musavat.com-a Azərbaycan parlamentinin üzvü Bəhruz Məhərrəmov verib.
O vurğulayıb ki, beynəlxalq hüquqi müstəvidə ŞƏT-in nizamnamə prinsipləri - dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə, sərhədlərin toxunulmazlığına hörmət və daxili işlərə qarışmamaq öhdəliyi Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri ilə tam üst-üstə düşür:
“Bu baxımdan, Bişkek sammitində iştirak Bakının Şərq və Avrasiya güc mərkəzləri ilə münasibətlərini hüquqi bərabərlik və qarşılıqlı maraqlar əsasında inkişaf etdirmək niyyətini təsdiqləyir. Tədbir çərçivəsində nəzərdə tutulan ikitərəfli və çoxtərəfli yüksəksəviyyəli təmaslar regionun əsas aktorları olan Çin, Rusiya, eləcə də Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə energetika, rəqəmsallaşma və təhlükəsizlik sahələrində yeni normativ-hüquqi çərçivələrin və sazişlərin formallaşdırılmasına xidmət edir. Geniş siyasi-hüquqi təhlil göstərir ki, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nəqliyyat və logistika dəhlizlərinə nəzarət geosiyasi nüfuzun əsas göstəricilərindən birinə çevrilib. Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub transkontinental nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsində yerləşən strateji coğrafi mövqeyini institusional diplomatik platformalarda legitimləşdirir. Çinin “Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsü və Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində ŞƏT üzvü olan dövlətlərin Azərbaycanın tranzit infrastrukturuna inteqrasiyası həm geoiqtisadi dividendlər gətirir, həm də ölkənin Avrasiya təhlükəsizlik sistemindəki əvəzsiz rolunu möhkəmləndirir. Eyni zamanda Mərkəzi Asiya regionu ilə sıx tarixi, mənəvi və siyasi bağlara malik olan Azərbaycanın bu coğrafiyadakı təşkilatlanma proseslərində fəal iştirakı Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə ŞƏT arasındakı sinergiyanın artırılmasına töhfə verir. Bakı özünün Qoşulmama Hərəkatındakı uğurlu sədrlik təcrübəsindən və neytrallıq prinsipindən çıxış edərək, hər hansı hərbi-siyasi bloka birbaşa inteqrasiya olunmadan Avrasiyanın nəhəng bazar və resurs imkanlarından milli inkişaf naminə istifadə etmək taktikasını yürütməkdədir”.
Deputat diqqətə çatdırıb ki, səfərin ən mühüm diplomatik və siyasi-hüquqi kulminasiya nöqtələrindən birini də Bişkek şəhərində ŞƏT sammiti çərçivəsində Prezident İlham Əliyev ilə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında baş tutan ikitərəfli görüş təşkil etdi:
“Bu təmas Cənubi Qafqazda postmünaqişə dövrünün normallaşma dinamikasına birbaşa təsir edən, tərəflər arasında uzun müddətdir müzakirə olunan sülh sazişinin institusional çərçivəsini tamamlamaq və regionun Avrasiya logistik arxitekturasına inteqrasiyasını sürətləndirmək baxımından xüsusi strateji çəkiyə malik olan hadisədir. Görüşün beynəlxalq hüquqi müstəvidə əsas ağırlıq mərkəzini “Sülh və dövlətlərarası münasibətlərin bərqərar edilməsi haqqında” ikitərəfli saziş layihəsinin son mətni üzrə razılıqların əldə olunması təşkil edir. Daha dəqiq desək, Azərbaycanın sülh müqaviləsi üçün irəli sürdüyü əsas hüquqi tələb - Ermənistanın müstəqillik bəyannaməsinə istinad edən konstitusiyasındakı ərazi iddialarının ləğv edilməsi məsələsi, heç şübhəsiz ki, Bişkekdə liderlər səviyyəsində birbaşa müzakirə mövzusudur, eyni zamanda 1991-ci il Alma-Ata Bəyannaməsi əsasında dövlət sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə komissiyaların fəaliyyətinin hüquqi çərçivəyə salınması prosesi danışıqların prioritet istiqaməti kimi öndə saxlanılıb”.
Deputat daha bir vacib məqamı da vurğulayıb:
“Bişkek təmasının geosiyasi baxımdan ən mühüm xüsusiyyəti onun üçüncü tərəflərin - Qərb və ya Rusiya vasitəçiliyinin iştirakı olmadan, birbaşa ikitərəfli formatda reallaşmasıdır. Bu model Cənubi Qafqazda kənar güclərin öz maraqlarını diktə etmək cəhdlərinin qarşısını alan effektiv diplomatik mexanizm kimi özünü doğruldur. Görüşün məhz ŞƏT kimi Avrasiya miqyaslı bir platformada keçirilməsi isə Çindən Avropaya uzanan Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində regional kommunikasiyaların, o cümlədən Zəngəzur koridorunun açılmasının geoiqtisadi vacibliyini bir daha nümayiş etdirir. Bütövlükdə, Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana işgüzar səfəri və burada keçirilən yüksəksəviyyəli görüşlər Azərbaycanın regionda yalnız passiv müşahidəçi deyil, həm də beynəlxalq hüququn prinsiplərinə söykənən, Avrasiya məkanında sülhün, sabitliyin və logistik inteqrasiyanın formalaşmasında aktiv iştirak edən strateji subyekt olduğunu göstərir. Bu səfər həm regional normallaşma prosesində, həm də Avrasiyanın geoiqtisadi xəritəsində Azərbaycanın həlledici rolunu və davamlı sülhün hüquqi bazasını möhkəmləndirmək iradəsini növbəti dəfə təsdiqləyib”.